Analiza natężenia – Lekcje ze statystyki

Analiza natężenia jest jednym z podstawowych sposobów analizy statystycznej, którego celem jest określenie rozmiaru badanego zjawiska w przeliczeniu na określoną jednostkę odniesienia.

Najprościej można ją ująć jako odpowiedź na pytanie:

Jak intensywnie dane zjawisko występuje w stosunku do określonej podstawy?

Istota analizy natężenia

W analizie natężenia zestawia się ze sobą dwie różne cechy statystyczne, przy czym jedna stanowi podstawę odniesienia dla drugiej.

Ogólny wzór:

$W_{n}=\frac{A}{B}*k$

gdzie:

$A$ – liczba lub wielkość badanego zjawiska,
$B$ – wielkość stanowiąca podstawę odniesienia,
$k$ – stała przeliczeniowa, np. 100, 1 000, 10 000 lub 100 000 (zazwyczaj 100).

Przykład

Załóżmy, że w mieście mieszka 100 000 osób, a w ciągu roku odnotowano 800 urodzeń.

Współczynnik urodzeń:

$W_{n}=\frac{800}{100000}*1000=8$

Oznacza to, że przypada 8 urodzeń na 1000 mieszkańców.

Nie analizujemy więc wyłącznie liczby urodzeń, lecz natężenie urodzeń w stosunku do liczby ludności.

Przykłady współczynników natężenia

Zjawisko	Podstawa odniesienia	Przykład
Urodzenia	liczba ludności	urodzenia na 1000 mieszkańców
Zgony	liczba ludności	zgony na 1000 mieszkańców
Wypadki drogowe	liczba ludności	wypadki na 100 000 mieszkańców
Przestępstwa	liczba ludności	przestępstwa na 1000 mieszkańców
Lekarze	liczba ludności	lekarze na 10 000 mieszkańców
Bezrobotni	liczba aktywnych zawodowo	bezrobotni na 100 osób aktywnych zawodowo
Produkcja	liczba pracowników	produkcja na jednego pracownika
Dochody	liczba mieszkańców	dochód na jednego mieszkańca

Ćwiczenia:

W roku 2024 kontynenty Europy i Ameryki Północnej odnotowały następujące wielkości zjawisk. Oblicz i zinterpretuj co najmniej 6 wskaźników natężenia dla obu kontynentów i porównaj te kontynenty:

Zjawisko	Europa	Ameryka Północna
Liczba mieszkańców	ok. 744 mln	ok. 617 mln
Urodzenia żywe	ok. 5,5 mln	ok. 7,0 mln
Zgony	ok. 8,0 mln	ok. 5,0 mln
Lekarze	ok. 3,5 mln	ok. 1,2 mln
Ludność miejska	ok. 550 mln	ok. 500 mln
Użytkownicy Internetu	ok. 680 mln	ok. 570 mln

Wymyśl dwa ciekawe wskaźniki natężenia, które opisywałyby twoją klasę. Ustal jakie cechy należałoby zbadać, jakiej użyć skali statystyczne i skąd wziąć dane. Uzasadnij swój wybór.

Pytania kontrolne:

Czym jest zjawisko natężenia?
Jak się oblicza i interpretuje natężenia?